Categorieën
Blog Nieuws

Chaos, orde of toch liever flow in je improvisatie?

„Waarom lukt het mij in jouw workshop wél om te improviseren, maar wanneer ik een solo in mijn big band moet spelen totaal niet?”, aldus Sylvia tijdens een workshop. Ik leg uit dat ik haar een opdracht heb gegeven waarbij de vrijheid enerzijds en de afspraken anderzijds in balans zijn. Wanneer ik een te vrije opdracht zou geven zou dat al gauw tot chaos kunnen leiden. „Ik doe maar wat”, is dan een veel voorkomend gevoel. Te veel afspraken, of regels, doen de boel verstarren. Je loopt vast, raakt geblokkeerd, kan alleen nog maar denken aan wat er allemaal níet mag of kan en voelt je niet vrij. Wanneer er een balans is tussen vrijheid en afspraken – tussen chaos en orde – ontstaat er ruimte voor flow. Er is ruimte om jouw eigen verhaal te vertellen. Er is ruimte voor creativiteit.

Herken jij deze situatie? Voel jij je weleens verloren wanneer je probeert te soleren? Of voel je je juist totaal niet vrij? Bekijk dan hoe je de orde en de chaos meer in balans kunt brengen. Ordescheppend zijn bijvoorbeeld ritme, harmonie, melodie. Maar ook vorm. En stilte. En je kunt juist met deze ordescheppende elementen meer vrijheid creëren voor jezelf.

Zo kan een akkoordenschema heel dwingend zijn, wanneer je met elke wending mee gaat. Maar wanneer je begrijpt dat er binnen dit schema akkoordenreeksen in één toonsoort staan, kun je er voor kiezen om niet met elke wending mee te bewegen. Dan heb je opeens veel meer vrijheid, veel meer ruimte voor jouw eigen ideeën.
En wanneer de vorm van een solo vastligt, kun je dat als een beperking ervaren. Want hoe bouw je iets op, in 8 maten. Ga dan na of er ruimte is om de solovorm meerdere malen te herhalen, zodat je meer vrijheid hebt.
In een ritmisch sterk stuk kun je meegaan met deze ritmes. Dat is vaak het eerste wat mijn leerlingen doen als ik iets met een strakke groove inzet. Maar je kunt er ook voor kiezen juist tegenritmes te spelen. En zo een extra gelaagdheid te creëren. Ikzelf vind dit altijd erg leuk om te doen.

Sylvia gaf aan dat ze totaal geen idee had hoe, waar of wanneer ze haar solo moest spelen in het big band stuk. Dat klonk als een chaotische, onoverzichtelijke situatie. Ik raadde haar aan na te gaan wat er nou precies gaande is in het stuk waar ze over moet soleren. Wat is de melodie? De toonsoort? De vorm? Over welk gedeelte wordt er gesoleerd? Wat gebeurt er harmonisch in dat deel? Ligt de lengte van de solo vast? Dat was de raad die ik haar meegaf. Ik denk dat ze er wel uit komt, want ze speelt hartstikke goed.

Wanneer speel jij in de flow? Welke problemen kom jij tegen en hoe kan ik je daarmee helpen? Deel hier jouw ervaring met anderen.

Categorieën
Blog

Improviseren leer je niet uit een boek

Op de foto: pianist Bill Evans

Tip 2: Improviseren leer je door te luisteren.

Improviseren uit een boek is als schilderen met nummers. Je creëert niets persoonlijks of artistieks, maar bent uitsluitend bezig de puntjes met elkaar te verbinden gebaseerd op muziektheorie door de juiste ladders en licks op de bijbehorende akkoorden te spelen. Het wordt een invuloefening. En het ergste is: je vergeet te luisteren. (zie ook Why you shouldn’t be a realbookplayer)Schermafbeelding 2014-10-20 om 04.39.49

Hoe meer je op gehoor speelt, hoe beter dat gehoor wordt. En, je wordt een véél betere improvisator. Het streven is dat je met dat gehoor melodieën en akkoordprogressies gaat horen. En dat je uiteindelijk lijnen gaat spelen die je in je in je hoofd hoort. Sommigen gaat het spelen op gehoor gemakkelijk af, ze vinden het gemakkelijk om te doen, doen het daardoor vaak, en worden er steeds beter in (duh). Wanneer je je liever achter bladmuziek verschuilt, ontwikkel je het spelen op gehoor niet, en wordt de stap om het te doen steeds groter. Terwijl je dit juist goed kunt trainen door het een essentieel deel van jouw oefenprogramma te maken.

Stel, jij bent zo’n verstokte notenlezer, hoe begin je dan? Allereerst: doe je bladmuziek weg! Ook niet in de buurt om te kunnen spieken. Echt alle boeken en blaadjes en je lessenaar wegzetten bij dit onderdeel. En dan? Alles wat je kunt zingen, kun je ook leren spelen op je instrument. Je hoeft niet op zangles. Je hoeft namelijk niet te leren zingen als een zanger of zangeres. Maar wat jij kun hummen, neuriën, brommen of fluiten, kun je ook op je instrument spelen. Zo wordt jouw instrument een verlengstuk van je muzikale stem in je hoofd.

„If it SOUNDS good, then it IS good” – Duke Ellington

Oefeningen om op gehoor te leren spelen

In jouw hoofd zit een heel audio-archief. Je muzikaal geheugen is gevuld met liedjes uit je jeugd, kerstliedjes, verjaardagsliedjes, klassiekers, hits van toen en nu, filmmuziek, tv-tunes, meer dan je denkt. Probeer maar eens een liedje uit je geheugen na te spelen. Zing, hum, neurie of doedel het eerst, en speel het vervolgens, stukje voor stukje, of noot voor noot, na. Je kunt het jezelf moeilijker of gemakkelijker maken op verschillende manieren. Hoe groter de afstand tussen de noten, hoe lastiger dit te horen is. Hoe sneller iets gespeeld wordt, hoe moeilijker.

Wanneer je het lastig vindt om een liedje uit je hoofd te spelen, begin dan eerst met één noot. De meest eenvoudige oefening is om een noot na te spelen die je zingt, of op een ander instrument (zoals piano) speelt, of die iemand anders voor jou speelt. Deze noot zoek je vervolgens op. op jouw instrument. Je gaat een stapje verder door twee of drie noten te zingen, en deze na te spelen op je instrument.

Ben je juist toe aan een grotere uitdaging? Speel dan eens een stukje van een solo na. Schrijf het niet op. Herhaal het tot het in je systeem gaat zitten. Ga dan pas verder. Wanneer je een deel van een solo op die manier hebt uitgezocht kun je stukjes solo nader bekijken. Neem een loopje (ook wel lick, of riff) en bekijk de context (zoals de akkoorden). Pas het loopje eens toe in een andere toonsoort.

Kies oefeningen die bij je niveau passen. Wanneer het je afschrikt om een solo uit te zoeken, dan ben je daar nog niet aan toe. Wanneer je een oefening ontspannen kunt doen, en het leuk vindt om te doen, zit je goed!

Er zijn veel handige programma’s en apps om muziek langzamer af te spelen, stukjes te herhalen of toonsoorten te veranderen. Deze programma’s zijn ideaal om mee op het gehoor te leren spelen. Ik zal hier een van de volgende blogs over schrijven.

Op de nieuwe website www.echtimproviseren.nl vind je de laatste blogs met tips en het actuele cursusaanbod. Ook download je op deze site het gratis E-book met tips om (beter) te leren improviseren.

Categorieën
Blog

Tips om te leren improviseren

Iedereen kan leren improviseren. Ook jij. Met wat je nú kunt op je instrument, kun je al leren improviseren. Je maakt het jezelf exact zo moeilijk als je op dit moment aankunt. En niet moeilijker. Bij improviseren gaat het om vertrouwen hebben en je intuïtie durven volgen. Dit gaat het beste wanneer je je verbonden voelt. Verbonden met jouw eigen kern, verbonden met je instrument , verbonden met de muziek en je medemusici en verbonden met je luisteraars. Ik geef je graag een aantal tips hoe dit kunt aanpakken.

Tip 1: Het gaat om durven en doen

Dit was het motto van Wubbo Ockels, het bracht hem tot de maan en terug. Een succesvol motto dus, dat jou ook een heel stuk verder kan helpen als je wilt leren improviseren. Het lijkt wel of er altijd iemand beter is dan jij, jonger dan jij, meer talent heeft dan jij. Weerhoudt dat jou ervan om te leren improviseren? Nou, zullen we afspreken van niet? Ok! Want je wil het. Je hebt geen toestemming of geen diploma nodig om te mogen beginnen. Wat je wel nodig hebt is een ontdekkende houding en open oren.

Leer de taal van improvisatie zoals een kind leert praten. Niet uit een boek, maar door het te proberen. Zo vaak als het maar kan. En ook door samen te spelen met anderen. Of die nou verder dan jou zijn of niet. In dit filmpje vraagt bassist Victor Wooten ons om het leren van muziek net zo te benaderen zoals een kind zijn moedertaal leert. Leer door te proberen en fouten te maken, en omarm je fouten. Wees ruimhartig voor jezelf en gun jezelf de tijd. Je hoeft niet eerst een heel boek met harmonieleer door te ploegen voordat je ‘mag’ beginnen. De harmonische wetten van muziek kunnen vrij dwingend zijn, maar door goed te luisteren en veel te proberen kom je al een heel eind.

Op momenten dat de angst toeslaat (je krijgt onverwacht een solo in de big band repetitie, iemand vraagt je ‚speel eens wat voor me’, je bent op weg naar een optreden met je orkest en denkt dat je niet goed genoeg bent), herhaal je het Wubbo Ockels motto in je hoofd: Het gaat om durven en doen! Je mag het ook hardop zeggen. Of roepen, joh, wat kan jou het schelen. Om die andere gedachten – ik kan het niet, ik ben niet goed genoeg, ik snap het niet – te overstemmen. Zo kun je kilometers maken en doe je ervaring op. Zo leer je hoe je de volgende keer weer een stapje verder komt. Zo kun je je eindeloos door blijven ontwikkelen, tot de maan en terug. Net als Wubbo Ockels.

Wil je meer inspiratie? Wil je je nu al verder ontwikkelen? Wil je graag directe feedback? Bekijk het cursusaanbod op de vernieuwde website en download meteen het gratis E-book met de meest gemaakt vergissingen wanneer je wilt leren improviseren.