“Music is the space between the notes” – Claude Debussy

Heerlijk, wanneer je een nummer onder de knie hebt, en zó veel ideeën hebt dat je achter elkaar door kunt spelen. Fijn voor jou, ja. Maar, wanneer je je in de luisteraar verplaatst, kan het nogal veel worden. Zoals een drukke tante die op een feestje maar tegen je door blijft praten. Pfff, geen speld tussen te krijgen. En je kunt je door de veelheid van woorden niet eens meer herinneren waar ze het over had.

Het is natuurlijk logisch om je bij het oefenen van het improviseren te richten op wat je allemaal kúnt spelen. Welke klanken je kunt gebruiken en hoe je deze met elkaar kunt verbinden. Maar, muziek bestaat uit klank én stilte.  Laten we ons daarom eens op de stilte richten. In plaats van te denken vanuit klank als het belangrijkste element van muziek, kun je ook denken vanuit stilte als belangrijkste element van muziek. En klank als tijdelijke onderbreking van deze stilte. Je zult niet gauw muziek tegenkomen die op deze manier in elkaar zit. Maar, je kunt op deze manier wel je bewustzijn van klank én stilte in je improvisaties vergroten. Het is een manier om je ‘normale’ manier van spelen op te rekken, je grenzen te verbeden en je mogelijkheden te vergroten.

In onderstaand filmpje geef ik een voorbeeld van de volgende oefeningen:

  1. Speel een improvisatie van één of twee minuten, en denk vanuit stilte. Je klank is steeds een onderbreking van deze stilte. Na de stilte ga je door met waar je gebleven was.
  2. Speel weer een improvisatie van één of twee minuten, en denk wederom vanuit stilte. Ná de stilte speel je nu echter iets contrasterend aan wat je eerder speelde. Contrast kun je bereiken door te variëren met register (hoog vs. laag), dynamiek (hard vs. zacht) of notendichtheid (veel vs. weinig noten). Of een combinatie van deze elementen.
  3. Speel een solo op een nummer dat je kent. In het voorbeeld is dat Autumn Leaves. Speel frases, onderbroken door stiltes die flink langer duren dan de tijd die je nodig hebt om adem te halen (bij een blaasinstrument). Probeer in je hoofd de lijn van je muzikale verhaal vast te houden. Bij mij lopen de ‘lijnen’ door in mijn hoofd, en pak ik na een stilte de draad op van waar ik gebleven was.


Meester van de stilte was trouwens Miles Davis. En volgens sommigen is de quote boven dit verhaal niet van Claude Debussy, maar van Miles Davis. (Weet jij hoe het zit?) In de Spotify Afspeellijst ‘op gehoor spelen advanced‘ staat het nummer Autumn Leaves, met een solo van Miles. Luister daar eens naar. Ken jij voorbeelden van mooie solo’s (of muziekstukken) waarbij gebruik wordt gemaakt van stilte? Deel deze dan met ons in het reactieveld hieronder.

Wil je graag andere muzikanten ontmoeten en samen (beter) leren improviseren? Wil je graag directe feedback? Doe mee aan één van mijn workshops. In november is er een reeks workshops voor de gevorderde improvisators. In een kleine groep werken we aan het verbeteren van jouw improvisatie-skills. Wil je graag één-op-één met mij werken? Neem contact op over de mogelijkheden. Wanneer je je e-mail adres hier achterlaat, ben jij als eerste op de hoogte van nieuwe data.