Hoe moet je improviseren? Tips voor de beginnende improvisator.

Iedereen kan leren improviseren. Ook jij. Met wat je nú kunt op je instrument, kun je al leren improviseren. Je maakt het jezelf exact zo moeilijk als je op dit moment aankunt. En niet moeilijker.

Bij improviseren gaat het om vertrouwen hebben en je intuïtie durven volgen. Dit gaat het beste wanneer je je verbonden voelt. Verbonden met jouw eigen kern, verbonden met je instrument , verbonden met de muziek en je medemusici en verbonden met je luisteraars. Ik geef je graag een aantal tips hoe dit kunt aanpakken.

Tip 8: It don’t mean a thing, if it ain’t got that swing.

Zoals een mooie klank ontstaat door goed te luisteren, zo ontstaat een mooie timing door goed te voelen en te bewegen. Voelen, bewegen en timen horen bij elkaar. Hoe beter je in je vel zit, des te beter je timing zal zijn. Voel jij je vrij in je bewegingen? Dans jij onbekommerd door je huiskamer? De volgende oefening werkt goed om jezelf swingend te voelen, een goed begin om ook swingend te gaan spelen en improviseren.

Drie manieren van lopen

  1. Loop normaal, zoals je altijd loopt. Voel van binnenuit hoe je lichaam aanvoelt. Los, stijf? Hoe is je blik? Hoe is je adem? Onthoudt dit gevoel.
  2. Ga expres veel stijver dan normaal lopen. Houd je armen en benen stijf en je rug recht. Wat voel je? Wat gebeurt er met je passen? Hoe is het met je ademhaling? Met je gezichtsuitdrukking? Onthoud wat stijfheid met je lichaamsgevoel doet.
  3. Ga veel soepeler lopen dan normaal. Verende, grote passen, je armen slingeren los heen en weer, losse schouders. Voel van binnenuit hoe lekker dit voelt. Probeer dit gevoel te onthouden, en toe te passen, wanneer je je instrument bespeelt.

Nu je jezelf energiek ontspannen voelt, kun je verder gaan met de volgende oefening, het ontwikkelen van een gevoel van puls. Puls is de regelmatige beat of groove in muziek. Ritme daarentegen is onregelmatig. In de meeste muziek worden puls en ritme gecombineerd. Veel leerlingen denken dat ze pas swingen wanneer ze een ingewikkeld ritme spelen. Terwijl je ook al kunt swingen wanneer je alleen de puls speelt. En je pas echt swingt wanneer je die puls voelt.

Je kunt elke puls even belangrijk maken, maar in de muziek hebben verschillende pulsen binnen een maat elk een ander karakter. Zo voelt de puls op de eerste tel van (bijvoorbeeld) een vierkwartsmaat zwaarder (als een rustpunt of baken) dan die op de tweede tel (die voelt lichter en actief). Elke puls in een groepje heeft een eigen, uniek karakter.

In het volgende filmpje laat ik je zien hoe je kunt oefenen met puls. Ik heb er ook een paar ritmische oefeningen aan toegevoegd. Ik laat je de volgende oefeningen zien en horen:

  • hoe voelen de verschillende pulsen  (zwaar of licht).
  • improviseer eerst met alleen de puls. Speel alleen in kwart noten. Je hoeft niet elke noot te spelen, laat ook pauzes vallen. Maar datgene wát je speelt, zijn kwarten. Je speelt daardoor de puls. Experimenteer met lui of laat timen, of juist expres heel vroeg timen. Hoe voelt dat? Relaxed? Gehaast?
  • Speel achtste noten. Speel ook eens alleen de offbeat. Je kunt ook weer experimenteren met laat of vroeg timen.
  • Als dit goed gaat, doen dan hetzelfde met zestiende noten.
  • Blijf af en toe de puls spelen en daar omheen ritmisch improviseren
  • Wanneer je de puls niet speelt, voel je deze wel altijd tijdens je improvisatie. Laat je ritmische variaties horen en ga lekker los. Maar maak het niet te ingewikkeld, zodat je die puls niet kwijtraakt. Je improvisatie klinkt veel swingender, wanneer je je bewust bent van de verschillende karakters van de verschillende pulsdelen, deze voelt, en ze laat horen.

Wat is jouw ervaring met ritme en timing? Laat het ons en je medemusici weten door een reactie te plaatsen.

De muziek die gebruikt wordt in het filmpje is het nummer Inside Straight (Cannonball Adderley), in de versie van mijn band Sugar. Dit nummer is te vinden in de Spotify afspeellijst ‘Op gehoor spelen medium’ Ik heb van het intro een loop gemaakt. Hiervoor heb je de mp3 nodig (hier verkrijgbaar op iTunes) en een programma of app zoals Anytune (iOS) of Amazing Slowdowner (Android). In dit blog lees je meer over apps en programma’s om o.a. loops mee te maken. Je kunt voor een improvisatie op Inside Straight de volgende noten gebruiken: F Ab Bb C Eb F (voor Bb instrumenten: G Bb C D F G, voor Eb instrumenten: D F G A C D). Er zijn meer notencombinaties mogelijk, jouw oren zijn hierbij je meest betrouwbare gids!
Wil je graag andere muzikanten ontmoeten en samen (beter) leren improviseren? Wil je graag directe feedback? Doe mee aan één van mijn workshops. Wil je graag één-op-één met mij werken? Neem contact op over de mogelijkheden. Wanneer je je e-mail adres hier achterlaat, ben jij als eerste op de hoogte van nieuwe data.