Safeties off, senses sharp, focus up. Here comes The Jam Sessions – Kyteman

Een concert geven met een orkest zónder van te voren songs te hebben ingestudeerd. Zonder melodieën, akkoorden of grooves te hebben afgesproken. Zonder setlijst en vaststaand repertoire. Alles wat gespeeld wordt ontstaat ter plekke, en is eenmalig. Elk concert is daarmee uniek. Is dat mogelijk?

Dat is in elk geval wel wat de visionaire orkestleider en trompettist Colin Benders alias Kyteman (weet je nog, van ‘Sorry’) voor ogen had met zijn project The Jam Sessions. Zijn orkest, The Kyteman Orchestra, speelde tijdens eerdere concertreeksen altijd één live-jam tussen de vooraf gerepeteerde songs. Deze jam kon alle kanten opgaan, van hip-hop tot opera, van klassiek tot drum ‘n’ bass, van jazz tot punk. Superspannend, want het kan ook mislukken. Wanneer er geen flow inzit, men elkaar niet ‘vindt’, de overgang van het ene naar het andere stukje niet lukt, aanwijzingen niet worden begrepen. Maar oefening baart kunst, en het orkest werd er steeds beter in. Zo goed, dat er bij het project The Jam Sessions tijdens het hele concert geen song meer voorbij zou komen, maar er uitsluitend gejamd zou worden.

Er werd wel gerepeteerd ter voorbereiding op de concertreeks. Maar geen vaststaande liedjes. In plaats daarvan werd gewerkt aan flexibiliteit, flow, opbouw. En er werd een gebarentaal ontwikkeld waarmee ze in de gaten konden houden in welke toonsoort ze zaten en elkaar akkoordenschema’s en melodieën konden doorseinen (in onderstaand filmpje goed te zien). Ondanks de grondige voorbereiding heeft het orkest de eerste concerten overigens totale doodsangst uitgeslagen.

Omdat elk concert uniek zou zijn, werden ze allemaal opgenomen. Van de beste opnames is deze zomer een driedelige CD-box uitgebracht, en voor die CD’s hebben mijn huisgenoot en ik de CD-speler van zolder gehaald. Want het is een pareltje. Zelfs van de CD’s spat de spanning en energie af, en voel je welke synergie er ontstaat wanneer een hele groep naar elkaar luistert, met elkaar mee gaat en ter plekke dátgene speelt wat als het ware in de lucht hangt. Een ‘real-time’ creatief proces, wat mij betreft het meest fascinerende onderdeel van improvisatie.

In mijn blog improviseren is interactie geef ik je enkele tips hoe je samen kunt improviseren. Met z’n tweeën, of in een klein groepje (bijv. 5 spelers). Wanneer de groep groter is, is een ‘dirigent’ of leider handig om het collectief aanwijzingen te geven.