„Waarom lukt het mij in jouw workshop wél om te improviseren, maar wanneer ik een solo in mijn big band moet spelen totaal niet?”, aldus Sylvia tijdens een workshop. Ik leg uit dat ik haar een opdracht heb gegeven waarbij de vrijheid enerzijds en de afspraken anderzijds in balans zijn. Wanneer ik een te vrije opdracht zou geven zou dat al gauw tot chaos kunnen leiden. „Ik doe maar wat”, is dan een veel voorkomend gevoel. Te veel afspraken, of regels, doen de boel verstarren. Je loopt vast, raakt geblokkeerd, kan alleen nog maar denken aan wat er allemaal níet mag of kan en voelt je niet vrij. Wanneer er een balans is tussen vrijheid en afspraken – tussen chaos en orde – ontstaat er ruimte voor flow. Er is ruimte om jouw eigen verhaal te vertellen. Er is ruimte voor creativiteit.

Herken jij deze situatie? Voel jij je weleens verloren wanneer je probeert te soleren? Of voel je je juist totaal niet vrij? Bekijk dan hoe je de orde en de chaos meer in balans kunt brengen. Ordescheppend zijn bijvoorbeeld ritme, harmonie, melodie. Maar ook vorm. En stilte. En je kunt juist met deze ordescheppende elementen meer vrijheid creëren voor jezelf.

Zo kan een akkoordenschema heel dwingend zijn, wanneer je met elke wending mee gaat. Maar wanneer je begrijpt dat er binnen dit schema akkoordenreeksen in één toonsoort staan, kun je er voor kiezen om niet met elke wending mee te bewegen. Dan heb je opeens veel meer vrijheid, veel meer ruimte voor jouw eigen ideeën.
En wanneer de vorm van een solo vastligt, kun je dat als een beperking ervaren. Want hoe bouw je iets op, in 8 maten. Ga dan na of er ruimte is om de solovorm meerdere malen te herhalen, zodat je meer vrijheid hebt.
In een ritmisch sterk stuk kun je meegaan met deze ritmes. Dat is vaak het eerste wat mijn leerlingen doen als ik iets met een strakke groove inzet. Maar je kunt er ook voor kiezen juist tegenritmes te spelen. En zo een extra gelaagdheid te creëren. Ikzelf vind dit altijd erg leuk om te doen.

Sylvia gaf aan dat ze totaal geen idee had hoe, waar of wanneer ze haar solo moest spelen in het big band stuk. Dat klonk als een chaotische, onoverzichtelijke situatie. Ik raadde haar aan na te gaan wat er nou precies gaande is in het stuk waar ze over moet soleren. Wat is de melodie? De toonsoort? De vorm? Over welk gedeelte wordt er gesoleerd? Wat gebeurt er harmonisch in dat deel? Ligt de lengte van de solo vast? Dat was de raad die ik haar meegaf. Ik denk dat ze er wel uit komt, want ze speelt hartstikke goed.

Wanneer speel jij in de flow? Welke problemen kom jij tegen en hoe kan ik je daarmee helpen? Deel hier jouw ervaring met anderen.