Categorieën
Blog

Improviseren leer je niet uit een boek

Op de foto: pianist Bill Evans

Tip 2: Improviseren leer je door te luisteren.

Improviseren uit een boek is als schilderen met nummers. Je creëert niets persoonlijks of artistieks, maar bent uitsluitend bezig de puntjes met elkaar te verbinden gebaseerd op muziektheorie door de juiste ladders en licks op de bijbehorende akkoorden te spelen. Het wordt een invuloefening. En het ergste is: je vergeet te luisteren. (zie ook Why you shouldn’t be a realbookplayer)Schermafbeelding 2014-10-20 om 04.39.49

Hoe meer je op gehoor speelt, hoe beter dat gehoor wordt. En, je wordt een véél betere improvisator. Het streven is dat je met dat gehoor melodieën en akkoordprogressies gaat horen. En dat je uiteindelijk lijnen gaat spelen die je in je in je hoofd hoort. Sommigen gaat het spelen op gehoor gemakkelijk af, ze vinden het gemakkelijk om te doen, doen het daardoor vaak, en worden er steeds beter in (duh). Wanneer je je liever achter bladmuziek verschuilt, ontwikkel je het spelen op gehoor niet, en wordt de stap om het te doen steeds groter. Terwijl je dit juist goed kunt trainen door het een essentieel deel van jouw oefenprogramma te maken.

Stel, jij bent zo’n verstokte notenlezer, hoe begin je dan? Allereerst: doe je bladmuziek weg! Ook niet in de buurt om te kunnen spieken. Echt alle boeken en blaadjes en je lessenaar wegzetten bij dit onderdeel. En dan? Alles wat je kunt zingen, kun je ook leren spelen op je instrument. Je hoeft niet op zangles. Je hoeft namelijk niet te leren zingen als een zanger of zangeres. Maar wat jij kun hummen, neuriën, brommen of fluiten, kun je ook op je instrument spelen. Zo wordt jouw instrument een verlengstuk van je muzikale stem in je hoofd.

„If it SOUNDS good, then it IS good” – Duke Ellington

Oefeningen om op gehoor te leren spelen

In jouw hoofd zit een heel audio-archief. Je muzikaal geheugen is gevuld met liedjes uit je jeugd, kerstliedjes, verjaardagsliedjes, klassiekers, hits van toen en nu, filmmuziek, tv-tunes, meer dan je denkt. Probeer maar eens een liedje uit je geheugen na te spelen. Zing, hum, neurie of doedel het eerst, en speel het vervolgens, stukje voor stukje, of noot voor noot, na. Je kunt het jezelf moeilijker of gemakkelijker maken op verschillende manieren. Hoe groter de afstand tussen de noten, hoe lastiger dit te horen is. Hoe sneller iets gespeeld wordt, hoe moeilijker.

Wanneer je het lastig vindt om een liedje uit je hoofd te spelen, begin dan eerst met één noot. De meest eenvoudige oefening is om een noot na te spelen die je zingt, of op een ander instrument (zoals piano) speelt, of die iemand anders voor jou speelt. Deze noot zoek je vervolgens op. op jouw instrument. Je gaat een stapje verder door twee of drie noten te zingen, en deze na te spelen op je instrument.

Ben je juist toe aan een grotere uitdaging? Speel dan eens een stukje van een solo na. Schrijf het niet op. Herhaal het tot het in je systeem gaat zitten. Ga dan pas verder. Wanneer je een deel van een solo op die manier hebt uitgezocht kun je stukjes solo nader bekijken. Neem een loopje (ook wel lick, of riff) en bekijk de context (zoals de akkoorden). Pas het loopje eens toe in een andere toonsoort.

Kies oefeningen die bij je niveau passen. Wanneer het je afschrikt om een solo uit te zoeken, dan ben je daar nog niet aan toe. Wanneer je een oefening ontspannen kunt doen, en het leuk vindt om te doen, zit je goed!

Er zijn veel handige programma’s en apps om muziek langzamer af te spelen, stukjes te herhalen of toonsoorten te veranderen. Deze programma’s zijn ideaal om mee op het gehoor te leren spelen. Ik zal hier een van de volgende blogs over schrijven.

Op de nieuwe website www.echtimproviseren.nl vind je de laatste blogs met tips en het actuele cursusaanbod. Ook download je op deze site het gratis E-book met tips om (beter) te leren improviseren.

10 reacties op “Improviseren leer je niet uit een boek”

Absoluut mee eens! als ik zo’n boek open heb ik het idee dat alles in het chinees staat. ik heb natuurlijk wel gelest om de basis te kunnen maar nu ik die beheers speel ik mijn liedjes op gevoel

Ha Harold, dat klinkt goed! Heb je nog tips voor anderen hoe ze dit kunnen aanpakken?

Wat een heerlijk en bevrijdend verhaal. Ik heb altijd een grote belangstelling voor pop en jazz gehad, maar pas op mijn 66e (pensionado) besloten om het zelf maar eens te “proberen”. Wat een feest ! Inmiddels heb ik meerdere saxofoons. Maar een donkere wolk
terkt langzaam over mijn plezier in de vorm van een goedwillende saxofoon leraar die steeds maar weer het belang van de muziektheorie onderstreept..tertsen,mineur- paralellen,de verbanden tussen diverse toonladders (hetgeen hij dan demonstreert op piano), en waartegen mijn Gevoel steeds sterker in opstand komt. Moeilijk onder woorden te brengen. Ik ben nu 68jr en heb geen zin in theoretisch geneuzel..ik wil spelen. De techniek goed onder controle krijgen, maar vooral ook die gigantische database in mijn hoofd aan boren en om te zetten naar saxofoon klanken. Improviseren is het doel en geen gemeier over 1/4 of 1/8 stop.
Dus speel in nu zoveel mogelijk korte stukjes via mp3 na en voorzichtig probeer ikzelf wat te rommelen (embryonaal improviseren). Daar zitten altijd wat rake tonen tussen en zo’n kortstondige meevaller maakt je hele dag goed. Natuurlijk is een basale kennis van noten uitermate handig, al was het alleen al om stukken na te spelen en zelf wat op papier te zetten. Maar dit verhaal van jou klinkt mij als “muziek” in de oren,,want muziek moet je vooral met je gehoor beleven en niet visueel.

Ha Wouter, dank voor je mooie, en zeer herkenbare verhaal. De drang om te creëren komt van binnenuit, en het is heel inspirerend wanneer je weet hoe je deze drang langzaam vorm kunt geven en er muziek mee kunt maken. Je bent van harte welkom om mijn blogs verder te lezen op mijn nieuwe website http://www.echtimproviseren.nl. Hier vind je inmiddels ook online cursusaanbod, wellicht zit er iets voor jou bij. Heel veel muzikale vrijheid toegewenst! Met groet, Jelske Hoogervorst

hey, jongens.

‘k ben een beetje klassiek geschoold en daardoor vind ik het tof dat geschreven muziek bestaat.
Stel je voor dat al die concertgebouwen verdwijnen omdat geen enkel orkest (symfonisch) onze tenoren, sopranen etc kan begeleiden (zonder partituur);

Juan

Ha Juan, Ik vind het ook tof dat geschreven muziek bestaat. Maar het gaat hier om een pleidooi om te improviseren. Hierbij is je innerlijke muzikale verbeelding net zo van belang als het vermogen om noten te lezen of theorie te begrijpen. Veel muziekonderwijs op het gebied van improvisatie wordt vooral vanuit de theorie onderwezen. Daarmee wordt een heel belangrijk deel ‘vergeten’: expressie, emotie, creativiteit. Dat vind ik jammer, en veel lerende musici met mij ook. Hier heb ik me in vastgebeten en ik heb ontdekt dat er manieren zijn om dit wel onderdeel te laten zijn van muziekonderwijs. Dit bestaat wat mij betreft náást de kracht en pracht van geschreven muziek. Alhoewel ik van mening ben dat, wanneer je innerlijke muzikale verbeelding sterker wordt, dit eveneens een positieve invloed heeft op de manier waarop je geschreven muziek uitvoert.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.